Herbestemming en renovatie van het Rijksmonument en nieuwbouw woongemeenschap Stevensbeek
In 1911 wordt 320 Ha heidegrond door NV Lactaria mechanisch ontgonnen ten behoeve van de landbouw en veeteelt. Op de ontgonnen grond wordt een grote modelboerderij gebouwd voor een grootschalige melkveehouderij, met als doel de productie van hygiënische, rauwe melk.
Het ontwerp van het gebouw is vernieuwend voor Brabant, met grote, hygiënische grupstallen, stromend water, zelf opgewekte elektriciteit, gebruik van melkmachines en een kleine zuivelfabriek waar de rauwe melk gekoeld en verwerkt wordt.
Door sluiting van de boerderij en verkoop van de grond in 1933 ontstond het dorp Stevensbeek. De gebouwen van de boerderij werden omgebouwd tot klooster. Naast de zusters van Bethanië in Maria Regina vestigden zich ook de paters van het Heilig Sacrament in Stevensbeek. De voornaamste taak van de zusters van Bethanië was de opvang van vrouwen die onder toezicht van de reclassering stonden. Na de jaren ‘70 waren dit meer meisjes met drugsproblematiek. In 1990 verdwenen de zusters uit Stevensbeek. Daaropvolgend deden de gebouwen dienst als groepsaccommodatie.
foto's van situatie rond 1911 en 1933
foto's van situatie 2018
Lactaria Stevensbeek - voormalige stallen na sloop indeling klooster
Het langgerekte hoofdgebouw bestond van oudsher uit drie delen. Een centraal midden voor de voerbereiding en personeelsruimten, met aan beide zijden een langgerekte stalruimte die aan de buitenzijde nagenoeg identiek waren.
Binnen verschilde beide zijden ruimtelijk en qua constructie. Bijzonder element van de stalruimte aan de rechterzijde was een langerekt tongewelf, aan de linkerzijde was het plafond uitgevoerd met een flauw boog. In de tijd van het klooster zijn de grote stalruimtes ingedeeld met kapellen, slaapcellen en een grote keuken. De kenmerkende plafonds waren nog aanwezig. Echter door eerdere transformaties was er ook veel veranderd aan het gebouw.
Voor een hergebruik dat rechtdoet aan dit bijzondere Rijksmonument zijn diverse varianten onderzocht. In samenspraak met de Rijksdiens voor Cultureel Erfgoed is vastgelegd zoveel mogelijk terug te gaan naar de boerderij. Gekozen is om één vleugel te transformeren tot tien starterswoningen, waarbij de bestaande spantconstructie en gordingen in de woning zichtbaar zijn. De lage daken zijn gesloopt en veranderd in privé buitenruimtes binnen de oude schil. De andere vleugel met het centrale midden is getransformeerd naar een zorgcentrum, waarbij het tongewelf in de laatste stramienen behouden is. Aan deze vleugel waren alle oude stalramen verdwenen en vervangen voor rechte houten kozijnen die het ritme van de kloostercellen volgde. Bij de renovatie zijn nieuwe stalen kozijnen teruggeplaatst op de oude positie. Vanwege de nieuwe functie zijn deze ramen naar onder verlengd, waarbij het oorspronkelijke raammodel zichtbaar is. In het middendeel is, refererend aan de oude constructie, opnieuw een zichtbaar stalen constructie toegepast.
Het achtererf was oorspronkelijk omsloten door een drietal schuren. Daarvan waren er in de loop der tijd twee verdwenen en stond de laatst overgebleven schuur op instorten.
Refererend aan de drie oude schuren, zijn in CPO vorm 24 duurzame woningen ontworpen voor een seniorengroep, waarvan één woning gemeenschappelijk is. Het ‘oude’ erf wordt ingezet als collectieve tuin.
Een nieuwe toekomst voor het Rijksmonument Lactaria waar het dorp Stevensbeek zijn ontstaansgeschiedenis aan dankt.
situatie
plattegrond begane grond
plattegrond 1e verdieping
overzicht Lactaria Stevensbeek - herbestemming en renovatie monument en nieuwbouw schuurwoningen - foto Wim van Hout
nieuwbouw 24 CPO schuurwoningen
nieuwbouw 24 CPO schuurwoningen
nieuwbouw 24 CPO schuurwoningen
| Locatie | Stevensbeek |
| Thema | Zorg, Woningbouw |
| Type | Nieuwbouw, Transformatie, Rijksmonument |
| Opdrachtgever | Reuvers Duurzame Ontwikkeling & Bouw |
| Status | Voltooid |